Αναμονή και αγωνία στις αγορές για τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ

Οι αγορές παρακολουθούν με ένταση την έκβαση των ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες, που αντιμετωπίζονται ευρέως ως δημοψήφισμα για τον Αμερικανό πρόεδρο. Το αποτέλεσμα αναμένεται να καθορίσει τον πολιτικό χάρτη του Κογκρέσου και τα περιθώρια της διακυβέρνησης Τραμπ.

Στο CNBC, ο Ράιαν Ντέτρικ, συνεργάτης του δικτύου και επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγοράς στον όμιλο Carson Group, σημειώνει: «Υπάρχει μια ανησυχία πριν από αυτές τις εκλογές». Προσθέτει πως, μόλις περάσουν, «επέρχεται μεγάλη ανακούφιση και οι αγορές τείνουν να έχουν αρκετά καλή πορεία».

Μεγάλες τράπεζες της Wall Street ετοιμάζονται για το σενάριο ενός «μπλε κύματος». Σημαντικές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Δημοκρατικοί είναι πιθανό να πάρουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ στη Γερουσία η εικόνα μένει αμφίρροπη.

Στενά θα παρακολουθηθούν και οι εκλογές κυβερνητών στις πολιτείες. Πολλά από τα πιο αιχμηρά θέματα για τις αγορές, ανάμεσά τους και η αδειοδότηση κέντρων δεδομένων, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αποφάσεις σε πολιτειακό και τοπικό επίπεδο.

Ο Τζόζεφ Ζίντλ, επικεφαλής επενδυτικός στρατηγικός της εταιρείας διαχείρισης περιουσίας Cresset, δηλώνει στους Financial Times: «Κάθε ενδιάμεση εκλογή έχει σημασία, αλλά αυτή φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σημασία, λόγω διάφορων παραγόντων, μεταξύ των οποίων το γεγονός ότι τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν ουσιαστικά θέμα ψηφοφορίας σε τόσες πολλές τοπικές εκλογικές αναμετρήσεις».

Η ιστορική συμπεριφορά του S&P 500

Ο S&P 500 συνήθως κινείται ανοδικά τόσο μετά τις ενδιάμεσες όσο και μετά τις προεδρικές εκλογές. Ανάλυση του CNBC για τις αποδόσεις του δείκτη στις αναμετρήσεις από το 1980 έως το 2024 δείχνει μέση άνοδο 0,2% έπειτα από μία ημέρα και έπειτα από μία εβδομάδα, καθώς και 1,1% έπειτα από έναν μήνα, τόσο στις προεδρικές όσο και στις ενδιάμεσες εκλογές.

Σε ορίζοντα ενός έτους, η μέση άνοδος ήταν 13,7% μετά τις ενδιάμεσες εκλογές και 13,8% μετά τις προεδρικές. Οι αποδόσεις ήταν θετικές στο 91% των περιπτώσεων. Ο S&P 500 κινήθηκε ανοδικά και στις 11 αναμετρήσεις ενδιάμεσης θητείας που έγιναν από το 1982 έως το 2022.

Σε βραχύτερο ορίζοντα οι αποδόσεις ήταν λιγότερο σταθερές, ιδίως μετά τις προεδρικές εκλογές, όπου οι μέσες αποδόσεις μίας ημέρας και μίας εβδομάδας ήταν ελαφρώς αρνητικές.

Γιατί οι αγορές προτιμούν το πολιτικό αδιέξοδο

Πάντως, η αγορά κατά κανόνα προτιμά την «κατακερματισμένη» διακυβέρνηση, το λεγόμενο gridlock, όταν εκτελεστική και νομοθετική εξουσία ελέγχονται από διαφορετικά κόμματα.

Αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν το ένα ή και τα δύο σώματα του Κογκρέσου, θα αποκτήσουν νέα μέσα πίεσης: έρευνες σε εταιρείες, αμφισβήτηση των ομοσπονδιακών δαπανών και αιτήματα για νομοθετικές ρυθμίσεις. Η ισχύς τους, όμως, έχει όρια. Ο πρόεδρος διατηρεί το δικαίωμα βέτο και μπορεί να χαράσσει πολιτική σε δασμούς, μετανάστευση και ομοσπονδιακές ρυθμίσεις.

Η Ντενίζ Τσίσολμ, διευθύντρια ποσοτικής στρατηγικής αγοράς στη Fidelity Investments, λέει στους Financial Times: «Η κυβέρνηση με διαχωρισμό εξουσιών είναι ακριβώς αυτό που η αγορά έχει προτιμήσει ιστορικά». Προσθέτει: «Τουλάχιστον από ιστορική άποψη... όταν υπάρχει κυβέρνηση με διαχωρισμό εξουσιών, αυτό σημαίνει ότι μπορεί να επιτευχθεί μικρότερη πρόοδος όσον αφορά νέα νομοθεσία ή πρωτοβουλίες, και ως εκ τούτου οι κανόνες λειτουργίας είναι σχετικά γνωστοί».

Σε 10 ενδιάμεσες και 5 προεδρικές αναμετρήσεις όπου κανένα κόμμα δεν πήρε τον πλήρη έλεγχο, ο S&P 500 κατέγραψε μέση άνοδο 15% μέσα σε ένα έτος. Οι ετήσιες αποδόσεις ήταν θετικές στις 14 από τις 15 περιπτώσεις. Όταν, αντίθετα, οι εκλογές έδωσαν τον έλεγχο σε ένα μόνο κόμμα, η μέση άνοδος του δείκτη το επόμενο έτος ήταν 11,5%.

Ο Ντέτρικ τονίζει: «Αν υπάρξει ένα ισχυρό «κόκκινο κύμα» (επικράτηση των Ρεπουμπλικανών) ή ένα ισχυρό «μπλε κύμα» (επικράτηση των Δημοκρατικών), οι αγορές δεν το βλέπουν και τόσο θετικά, καθώς αυτό συνεπάγεται υπερβολικές δαπάνες προς μία κατεύθυνση και συγκέντρωση υπερβολικής ισχύος».

Θετική αποδείχθηκε και η έκβαση όταν οι Δημοκρατικοί ελέγχουν το Κογκρέσο και ένας Ρεπουμπλικανός βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Πρόκειται για ενδεχόμενο που μπορεί να προκύψει από τις εκλογές της Τρίτης.

Ανάλυση του CNBC για τρεις ενδιάμεσες αναμετρήσεις, το 1986, το 1990 και το 2006, στις οποίες οι Δημοκρατικοί ήλεγχαν και τα δύο σώματα του Κογκρέσου και Ρεπουμπλικανός κατείχε την προεδρία, έδειξε μέση πτώση 0,5% για τον S&P 500 την ημέρα της αντίδρασης της αγοράς. Έναν μήνα αργότερα ο δείκτης είχε άνοδο 3,4% και μετά από έναν χρόνο 10,9%.

Οι εκλογές, πάντως, μπορεί να συμπέσουν με άλλους παράγοντες που βαραίνουν πολύ περισσότερο στην πορεία των αγορών. Το έτος μετά τις εκλογές του 2000 ο S&P 500 υποχώρησε 22,1%, λόγω της κατάρρευσης του κλάδου των dot-com. Ήταν η χειρότερη μετεκλογική επίδοση από το 1980.

Στον αντίποδα, η καλύτερη μετεκλογική χρονιά του S&P 500 ήταν αυτή που ακολούθησε τις εκλογές του 2020, με κέρδη 38,3%. Οι αγορές ανέκαμψαν τότε εντυπωσιακά μετά τις μαζικές ρευστοποιήσεις που είχε προκαλέσει η πανδημία COVID.

Η Société Générale επισημαίνει ότι, τελικά, η πολιτική της Federal Reserve και ο κύκλος των εταιρικών κερδών βαραίνουν περισσότερο από τις εκλογές.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι ενδιάμεσες εκλογές του 2018. Οι Δημοκρατικοί πήραν τότε τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων στην πρώτη θητεία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και οι μετοχές υποχώρησαν. Περισσότερο βάρυνε η αυστηρότερη νομισματική πολιτική της Fed, που αύξησε τα επιτόκια τέσσερις φορές. Ο S&P 500 έκλεισε τη χρονιά με πτώση 6,2%, μολονότι ένα χρόνο μετά τις εκλογές η αγορά είχε άνοδο 11,7%.

Τι δείχνει η ανάλυση της Morgan Stanley

Ανάλυση της Morgan Stanley δείχνει ότι, με Ρεπουμπλικανό στην προεδρία, ο S&P 500 σημείωσε μέση άνοδο 23% το έτος μετά τις ενδιάμεσες εκλογές όταν το Κογκρέσο ήταν «διαιρεμένο», έναντι 16% όταν οι Δημοκρατικοί ήλεγχαν και τα δύο σώματα. Οι αναλυτές συνδέουν συχνά αυτό το μοτίβο, εν μέρει, με το αδιέξοδο στο Κογκρέσο, που περιορίζει τις σαρωτικές αλλαγές πολιτικής.

Ορισμένοι αναλυτές, ωστόσο, καλούν σε προσοχή. Δεν θεωρούν βέβαιο ότι το ίδιο μοτίβο θα επαναληφθεί.

Το 2026 οι μετοχές έχουν ήδη κινηθεί περισσότερο από ό,τι σε ένα τυπικό δεύτερο έτος προεδρικής θητείας, κυρίως στην τεχνολογία και την ενέργεια. Το περιθώριο ανόδου στενεύει και οι δύο κλάδοι γίνονται πιο ευάλωτοι σε υποχωρήσεις, αν υπάρξουν ειδήσεις για ρυθμιστικό έλεγχο ή περικοπές κρατικής στήριξης.

Κατά την τράπεζα, τέτοιες υποχωρήσεις μπορεί να ανοίξουν επιλεκτικές ευκαιρίες, όταν η αντίδραση των αγορών ξεπερνά τον πραγματικό αντίκτυπο στις επιχειρήσεις.

Η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο

Την περασμένη εβδομάδα η τεχνολογία δέχθηκε πιέσεις, παρά τα ισχυρά αποτελέσματα. Η UBS υπενθυμίζει ότι τα έσοδα του Google Cloud αυξήθηκαν 103% σε ετήσια βάση, του Azure της Microsoft 48% και της Oracle 62%. Οι επενδυτές, όμως, κοιτούν πλέον τις υπερεπενδύσεις, τη χρηματοδότηση και τη δυσκολία απόδοσης των επενδύσεων. Η Alphabet διατήρησε το πλάνο δαπανών στα 195-205 δισ. δολάρια για το 2026, ανέφερε όμως αρνητικές ταμειακές ροές στο τρίμηνο και προανήγγειλε νέα αύξηση το 2027. Η Meta ανέβασε το κάτω άκρο του δικού της εύρους στα 135-145 δισ.

Η UBS, πάντως, δεν βλέπει γενική υποχώρηση. Οι εταιρείες εξειδικευμένης υποδομής («neoclouds») αντιστοιχούν σε περίπου 8% των συνολικών κεφαλαιουχικών δαπανών, έναντι περίπου 80% για Alphabet, Amazon, Microsoft, Meta και SpaceX. Πιθανότερες θεωρεί τις επιμέρους καθυστερήσεις, τις επανατιμολογήσεις και τις συγχωνεύσεις παρά μια κατάρρευση των επενδύσεων. Ανέβασε τις προβλέψεις της σε 1 τρισ. δολάρια για το 2026, 1,4 τρισ. για το 2027 και 1,5 τρισ. για το 2028. Παραμένει θετική, συστήνει όμως διαφοροποιημένη έκθεση σε ποιοτικές εταιρείες και μικρότερη συγκέντρωση σε μεμονωμένες μετοχές.

Ο παράγοντας που μπορεί τώρα να αλλάξει τα δεδομένα είναι η τεχνητή νοημοσύνη (AI) και το αν θα συνεχιστούν οι πτώσεις στην τεχνολογία. Όσο το κύμα της τεχνητής νοημοσύνης συνεχίζει να κινείται και η οικονομία συνεχίζει να αναπτύσσεται, «αυτή η ανοδική αγορά πιθανότατα παραμένει ζωντανή και υγιής», λέει ο Ντέτρικ.

Μια σαρωτική νίκη των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία, όμως, θα πίεζε σχεδόν βέβαια την ανάπτυξη της υποδομής τεχνητής νοημοσύνης και θα μπορούσε να φέρει περαιτέρω περικοπές.

Η εικόνα στην αγορά ομολόγων

Το δημόσιο χρέος ξεπερνά τα 40 τρισ. δολάρια και το δημοσιονομικό έλλειμμα μένει κοντά στο 6% του ΑΕΠ, στα 2 τρισ. δολάρια. Οι επενδυτές ανησυχούν για το πώς η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη θα διαχειριστεί δημόσια οικονομικά που επιδεινώνονται.

Η ανησυχία έχει ταράξει φέτος την αγορά ομολόγων. Λίγο πριν την κάλπη, οι αγορές δεν βλέπουν εύκολες λύσεις, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα.

Αν οι Ρεπουμπλικανοί κρατήσουν τον έλεγχο, οι επενδυτές περιμένουν να συνεχιστούν οι πιέσεις στα δημόσια οικονομικά. Αν οι Δημοκρατικοί πάρουν τον έλεγχο του Κογκρέσου, το πολιτικό αδιέξοδο μπορεί να δυσκολέψει τη συμφωνία για νέες δαπάνες. Σύμφωνα με τους επενδυτές, όμως, ουσιαστική δημοσιονομική εξυγίανση είναι απίθανη.

Ο Κρις Μάξεϊ, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγορών στην Wealthspire, δηλώνει στο Reuters: «Όλα καταλήγουν, ουσιαστικά, στο ύψος του τρέχοντος ελλείμματος, στο ποσό του ανεξόφλητου χρέους και στο αυξανόμενο κόστος των τόκων που συνδέεται με αυτό». Προσθέτει ότι μια νίκη των Δημοκρατικών δεν θα αλλάξει απαραίτητα τη στρατηγική του υπουργείου Οικονομικών για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος.

Οι αγορές εκτιμούν ότι τα επίμονα δημοσιονομικά ελλείμματα και το αυξανόμενο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα κρατήσουν ψηλά τις εκδόσεις ομολόγων από τις ΗΠΑ. Υπάρχουν, πάντως, και εκτιμήσεις ότι αν οι Δημοκρατικοί επικρατήσουν σε ένα από τα δύο σώματα του Κογκρέσου, ανοίγει μια μικρή ελπίδα για τα ομόλογα και το δολάριο μακροπρόθεσμα, εφόσον περιορίσουν τις δαπάνες.

Ο Καρλ Σαμότα, επικεφαλής στρατηγικός αναλυτής αγοράς στην Corpay, υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση των Δημοκρατικών θα μπορούσε να τονώσει το δολάριο βραχυπρόθεσμα, γιατί θα μείωνε τις ανησυχίες για τη δημοσιονομική, εμπορική και εξωτερική πολιτική του Τραμπ. Έτσι, προσθέτει, θα περιοριζόταν και το ασφάλιστρο κινδύνου που ζητούν οι επενδυτές για να κρατούν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.

Σε πρόσφατο σημείωμά της, η εταιρεία διαχείρισης ομολόγων Pimco ανέφερε ότι, ανεξάρτητα από το εκλογικό αποτέλεσμα, οι δαπάνες είναι πιθανό να αυξηθούν και το δημοσιονομικό έλλειμμα να διευρυνθεί.

Η Libby Cantrill, επικεφαλής δημόσιας πολιτικής στην Pimco, έγραψε: «Θα μπορούσαμε να δούμε ακόμη μεγαλύτερες δαπάνες, ειδικά εάν αλλάξουν οι συσχετισμοί στη Γερουσία, καθώς οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν μεγαλύτερη ισχύ στις επικείμενες διαπραγματεύσεις για το ανώτατο όριο του δημόσιου χρέους και τις κρατικές δαπάνες».